Zabrze, Świętego Andrzeja Apostoła (Dekanat Zabrze)

DANE KONTAKTOWE

41-800 Zabrze, ul. Wolności 196
tel. 32 271 42 51
saa_zabrze@kuria.gliwice.pl
www.andrzej.zabrze.pl

PROBOSZCZ:

  • ks.Arkadiusz Kinel, mgr teologii, ust. 1.09.2005

WIKARIUSZE:

  1. ks.Tomasz Brol, mgr teologii, ust. 1.09.2016
  2. ks. Piotr Dyduch, mgr teologii, ust. 1.09.2016

INNY KSIĄDZ:

  1. ks.Piotr Górecki, dr nauk humanistycznych w zakresie historii, mgr-lic. teologii

ZGROMADZENIE ZAKONNE:

Kongregacja Sióstr Miłosierdzia Świętego Karola Boromeusza – SMCB
41-800 Zabrze, ul. Wolności 198,
tel. 32 271 43 29

DATA POŚWIĘCENIA KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO: 

6.05.1868

ODPUST W KOŚCIELE PARAFIALNYM:

ostatnia niedziela roku  kościelnego

WIECZYSTA ADORACJA:

19 czerwca

PORZĄDEK  MSZY ŚW.:

w niedziele i święta: 7.00, 9.00, 10.30, 12.00, 13.15, 18.00
w okresie wakacyjnym: 7.30, 9.00, 10.30, 12.00, 18.00
w dni powszednie: 6.30, 7.30, 18.00
w czwartki: 17.00 – Msza św. szkolna
w okresie wakacyjnym: 7.30, 18.00

LICZBA  MIESZKAŃCÓW:

10 500, liczba wiernych: 9 000

ULICE NALEŻĄCE DO PARAFII:

1 Maja 1–7 i 2–6, Armii Krajowej, ks. S. Brzóski 27, J. Ciupki, ks. K. Damrota 1–15 i 2–20, Fabryczna, J. Galla, gen. Charlesa de Gaulle’a 1–9 i 2–32, Gliwicka, Klosego, J. Łangowskiego 1–14, Łanowa, Nad Kanałem, J. Nawrata, Nowa, Opawska, J. Piłsudskiego 1–13 i 2–36, pl. Słowiański, Podgórna, Pokoju, Poprzeczna, Przy Bramie, Skalista, J. Słowackiego, Jana III Sobieskiego 1–23 i 2–10, Sokolska, Staromiejska 1–71 i 6–112, Torowa, D. Trocera 31–65 i 20–56, Wolności 99–235 i 80–236, Wolska, M. Wołodyjowskiego, S. Wyspiańskiego, Zakopiańska, Żeromskiego 2–10 i 1–7

KAPLICA:

pw. NMP w klasztorze sióstr boromeuszek w Zabrzu (ul. Wolności 198)

KSIĘGI METRYKALNE:

Parafia prowadzi księgi chrztów od 1731 roku, zgonów od 1765 roku oraz ślubów od 1766 roku

CMENTARZE:

  • parafialny przy kościele
  • parafialny „Henryka” przy ul. Staromiejskiej
  • parafialny „Michała” przy ul. Pokoju
  • komunalny przy ul. Pokoju
  • parafialny przy ul. Wolności (zamknięty)

SZKOŁY I PRZEDSZKOLA:

Centrum Edukacji (Liceum Ogólnokształcące nr 9, Gimnazjum nr 11), Zespół  Szkół Ogólnokształcących nr 5 (Liceum Ogólnokształcące nr 2, Gimnazjum nr 2), Szkoła Podstawowa nr 7, Przedszkole nr 7, Przedszkole nr 33, Przedszkole nr 46, Przedszkole Prywatne „Uśmiech”

POPRZEDNI PROBOSZCZ:

  • prał. Gerard Kowolik (1978–2005)

KAPŁANI POCHODZĄCY Z PARAFII:

  1. ks.Dariusz Grzeszczak – 1996,
  2. ks. Marcus Thomalla – 2003,
  3. o. Grzegorz (Michał) Czepiel OFM – 2004

BRACIA I SIOSTRY ZAKONNE POCHODZĄCY Z  PARAFII:

  1. s.Barbara Oblończyk OSC (klaryska),
  2. s. Klarencja (Elżbieta) Gulnicka OCPA (klaryska od wieczystej adoracji),
  3. br. Czesław (Marcin) Sikora OFM – 2016

KAPŁANI POCHOWANI NA TERENIE PARAFII:
przy kościele:

  1. ks.Heinrich Neumann († 16.12.1909) – proboszcz
  2. ks. Fedor Rosenberger († 20.07.1913) – proboszcz
  3. ks. Ignacy Proba († 16.08.1918) – wikariusz
  4. ks.Werner Hauck († 21.11.1939) – wikariusz
  5. ks.Alphons Papesch († 10.12.1940) – prepozyt szczeciński
  6. ks. Emanuel Fafflok († 12.05.1944) – prefekt szkolny
  7. ks.Antoni Tomeczek († 23.02.1962) – proboszcz par. Ducha Świętego w Zabrzu
  8. ks. Paweł Kitta († 14.08.1976) – proboszcz
  9. prał. Gerard Kowolik († 11.01.2013) – proboszcz

na cmentarzu „Henryka”:

  • Filip Kitta († 9.09.1883) – proboszcz, budowniczy kościoła

na cmentarzu „Michała”:

  1. ks.Oswald Sonneck († 8.12.1929) – proboszcz
  2. o.Henryk Rudzok MI († 9.09.1974)
  3. o.Mirosław Warzyna MI († 2.02.1978)
  4. br. Stefan Chyra MI († 6.03.1988)
  5. o.Józef Faber MI († 30.04.1988)
  6. o.Antoni Karmański MI († 31.03.1990)
  7. br. Bolesław Kluch MI († 2.06.1999)
  8. o.Kazimierz Jojko MI († 20.02.2003)

Z DZIEJÓW PARAFII:

Parafia św. Andrzeja Apostoła jest najstarszą parafią w Zabrzu, nie licząc równie starych parafii w Mikulczycach i Biskupicach. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1305 roku. Pierwszy dokument dotyczący kościoła pochodzi z 14 maja 1354 roku. W dokumencie biskup Przecław z Pogorzeli przyznawał nowej parafii dodatkowe  1,5  łana  ziemi  dla  proboszcza  Jana  i  jego  następców.  Pierwszy, drewniany kościół spłonął w 1530 roku. Drugi kościół, również drewniany, wybudowano w tym samym miejscu w 1546 roku. Obok kościoła znajdowała się drewniana dzwonnica, w jego wnętrzu trzy ołtarze, a w jednym z nich obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem,  który  wymieniono  jako  cieszący  się  rodzimym  kultem w czasie wizytacji w 1687 roku. W latach 1677–1720 proboszczem parafii był     ks. Jerzy Badestinus, który przeszedł do historii jako pierwszy kronikarz Zabrza.  W 1791 roku odkryto w pobliżu Zabrza węgiel kamienny. Na obrzeżach wioski powstały huty żelaza i kopalnie węgla kamiennego. Zabrze, które na początku   XIX wieku liczyło zaledwie 450 mieszkańców, rozrosło się do przemysłowej miejscowości liczącej w dniu powstania miasta (1 października 1922 roku) 50 tys. mieszkańców. Parafia św. Andrzeja była jedną z największych parafii w ówczesnej diecezji wrocławskiej, licząc w 1925 roku 43 tys. wiernych.

Starania o budowę  obecnego  kościoła  pw.  św.  Andrzeja  Apostoła  rozpoczął  w latach 30. XIX wieku ks. Andrzej Atanazy Seemann. Uwieńczono je wydaniem rządowej zgody w 1861 roku. Neoromański kościół wybudowano w latach 1863–1866 z inicjatywy ks. proboszcza Filipa Kitty. Projekt kościoła wykonał gliwicki radca budowlany Reinhard Assmann, a kierownictwo budowy objął mistrz budowlany Wilhelm Silber. Uroczystego poświęcenia kościoła dokonał biskup sufragan wrocławski Adrian Włodarski 6 maja 1868 roku. Ks. Henryk Neumann   w 1887 roku sprowadził do parafii siostry boromeuszki. W zakupionym dla nich domu urządzono w 1892 roku przedszkole, a dwa lata później duży sierociniec.

W latach 1895–1896 dobudowano do kościoła boczną nawę (obecnie kaplica Serca Pana Jezusa). Na uwagę zasługuje znajdująca się w prezbiterium mozaika autorstwa Hansa Breilingera, wykonana w 1943 roku z inicjatywy ks. proboszcza Oskara Golombka. Po wojnie ks. Golombek, zmuszony do opuszczenia Śląska, pełnił przez wiele lat w Kolonii posługę duszpasterza wypędzonych na teren Północnych Niemiec oraz pierwszego dyrektora założonego w Niemczech Zachodnich dzieła księży Ślązaków: „Schlesisches Priesterwerk”.

W latach 2007–2015 kościół poddany został gruntownej renowacji. Wymieniono pokrycie dachu, odnowiono kamienną elewację kościoła, wymieniono posadzkę    i ławki, renowacji poddano witraże, urządzono nową przestrzeń prezbiterium oraz odnowiono malaturę kościoła. Pracom tym przewodził obecny proboszcz parafii – ks. Arkadiusz Kinel. W maju 2018 roku parafia obchodzić będzie 150. rocznicę poświęcenia  kościoła.

Parafia św.  Andrzeja  Apostoła  nazywana  jest  matką  zabrzańskich  kościołów. Z parafii wyodrębniły się następujące parafie: św. Anny (1900 rok), NMP Wspo- możenia Wiernych w Gliwicach-Sośnicy (wcześniej Serca Pana Jezusa, 1911 rok), Ducha Świętego (1926  rok),  św.  Kamila  (1928  rok),  św.  Józefa  (1931  rok),  św. Macieja (1936 rok) i Niepokalanego Serca NMP (1958 rok). W parafii od  1956 roku sprawowana jest we wtorki każdego tygodnia nowenna ku czci Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.